প্ৰশ্নৱলী

ভাব-বিষয়ক :

১। অতি চমু প্রশ্নৰ উত্তৰ লিখা :

(ক) ‘মানুহেই পৰাৎপৰ’ বোলা কথাষাৰৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰ : ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল মানুহেই সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ আৰু পৰম সত্য।

(খ) মানুহক ‘ময়াপী জীৱ’ বোলাৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰ : ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল মানুহ মোহ-মায়াত জড়িত, ইহলোকৰ মায়াত ভ্ৰান্ত হওঁতা জীৱ।

(গ) পাদ্য অৰ্ঘ্য লৈ মানুহক পূজা কৰাৰ অর্থ কি?
উত্তৰ : ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল মানুহক দেৱতুল্য গণ্য কৰা। মানৱ সেবাই আসল ধৰ্ম বুলি কবিয়ে স্পষ্ট কৰিছে।

২। ‘মানৱ বন্দনা’ কবিতাটিৰ সাৰাংশ তোমাৰ নিজৰ কথাৰে বিৱৰি লিখা।
উত্তৰ : কবিতাটিত কবিয়ে মানুহৰ মহত্ব বৰ্ণনা কৰিছে। মানুহই মানুহক মৰম, চেনেহ আৰু সহায় দিলে সমাজত শান্তি আহে আৰু জীৱন সুখী হয়। মানুহৰ মাজত ভক্তি আৰু মৰম থাকিলে পৃথিৱীহে স্বৰ্গতকৈও অধিক মধুৰ হৈ উঠে। কবিতাটোৰ মূল কথা হ’ল – মানৱ সেবা আৰু পৰস্পৰ মৰমেই জীৱনৰ আসল ধৰ্ম।

৩। ‘এই যে পৃথিৱী স্বৰ্গতো অধিক
মানুহৰ নিজাপী ঘৰ।’ – কথাষাৰৰ অৰ্থ বুজাই লিখা।
উত্তৰ : ইয়াত কবিয়ে কৈছে যে মানুহৰ মাজত যদি ভ্ৰাতৃত্ব, মৰম আৰু ভক্তি থাকে, তেন্তে এই পৃথিৱীহে স্বৰ্গতকৈও মধুৰ হৈ পৰে। পৃথিৱী হ’ল মানুহৰ নিজৰ ঘৰ, সেয়েহে ইয়াতেই সুখৰ স্বৰ্গ গঢ়ি তুলিব পাৰি।

৪। তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা :

(ক): মানৱী জনম দিয়া উটুৱাই,

মানৱী কৰম সোঁতে,

মানুহৰ মৰম বুজিবা মানুহে,

ধৰম যে মৰমতে

উত্তৰ: এই পংক্তিকেইটাৰ মূল তাৎপৰ্য হৈছে মানৱ জীৱনৰ সাৰ্থকতা আৰু মানৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা। কবিয়ে কৈছে যে আমাৰ মানৱ জীৱন কেৱল জন্ম লোৱা বা জীয়াই থকাৰ বাবে নহয়, বৰং ইয়াৰ এক উদ্দেশ্য আছে – সেয়া হৈছে মানৱীয় কৰ্ম কৰা। যেনেকৈ নদীৰ সোঁত আগুৱাই যায়, তেনেকৈ আমিও আমাৰ জীৱনটোক সৎ আৰু মানৱীয় কামৰ মাজেৰে আগুৱাই নিব লাগে।
এই পংক্তিকেইটাত মৰমক সকলো ধৰ্মতকৈ শ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হৈছে। কবিয়ে বুজাব বিচাৰিছে যে কোনো ধৰ্মীয় আচাৰ-নীতি বা পূজা-পাৰ্বণতকৈ মানুহৰ প্ৰতি থকা মৰম, সহানুভূতি আৰু ভালপোৱা বহুত বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ। মানুহে মানুহক মৰম কৰিলেহে ইজনে সিজনক বুজিব পাৰে, আৰু সেই মৰমেই প্ৰকৃত ধৰ্ম।

(খ): মানুহেই দেৱ, মানুহেই সেৱ,

মানুহ বিনে নাই কেৱ,

কৰা কৰা পূজা, পাদ্য অর্ঘ্য লই,

জয় জয় জয় মানৱ দেৱ 

উত্তৰ: এই পংক্তিকেইটাৰ জৰিয়তে কবিয়ে মানুহক দেৱতাৰ স্থানত ৰাখিছে। সাধাৰণতে আমি দেৱ-দেৱীক পূজা কৰোঁ, কিন্তু ইয়াত কোৱা হৈছে যে প্ৰকৃত দেৱতা আন ক’তো নাই, আমাৰ মাজতেই আছে। ইয়াত মানৱ সেৱাই আটাইতকৈ ডাঙৰ পূজা বুলি কোৱা হৈছে।
কবিয়ে কৈছে যে মন্দিৰত দেৱতাক বিচৰাৰ সলনি আমি মানুহৰ মাজত থকা মানৱতা, দয়া আৰু মৰমক পূজা কৰিব লাগে। যেনেকৈ পূজাৰ সামগ্ৰীৰে দেৱতাক পূজা কৰা হয়, তেনেকৈ আমি আনৰ প্ৰতি সহায়, ভালপোৱা আৰু সহানুভূতি আগবঢ়াব লাগে। এই পংক্তিকেইটাৰ মূল কথা হ’ল, আন মানুহক সম্মান জনোৱা, সহায় কৰা আৰু তেওঁলোকৰ সুখ-দুখত লগ দিয়াটোৱেই হৈছে প্ৰকৃত পূজা। ইয়াতেই মানৱতাৰ জয় হয়।

(ক) ‘মানৱী জনম দিয়া উটুৱাই।’
উত্তৰ : এই শ্লোকে কবিয়ে কৈছে যে মানুহৰ জীৱন অমূল্য। মানৱ জীৱন অহা-যোৱা কৰোঁতে বেয়া কামত ব্যয় নহয়, বরঞ্চ মৰম, কৰুণা আৰু সেবাত ব্যয় হ’ব লাগে। ইয়াৰে মানুহৰ জীৱন ধন্য হয়।

ভাষা-বিষয়ক :

৫। সমাৰ্থক শব্দ লিখা :

• মানুহ → নৰ, মানৱ
• সংগ → লগ, সাথী
• পৃথিৱী → ধৰণী, ভূমি
• সোঁত → প্ৰবাহ, ঢৌ
• স্বৰ্গ → ইন্দ্ৰলোক, স্বৰ্গলোক
• দেৱ → ঈশ্বৰ, প্ৰভু

৬। সংস্কৃত কৰ্ম, ধৰ্ম আদি শব্দৰ পৰা কৰম, ধৰম আদি শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে। এনে কিছুমান শব্দ বাছি উলিয়াই এখন তালিকা প্রস্তুত কৰা।
উত্তৰ :

• কৰ্ম → কৰম
• ধৰ্ম → ধৰম
• সৰ্ব্ব → সৰব
• শ্ৰম → শ্ৰম/সরম
• কৰ্ত্তব্য → কৰ্তব্য/কৰ্তব
• অৰ্থ → অৰ্থ/অৰহ