প্ৰশ্নৱলী

ভাব-বিষয়ক :

১। চমু উত্তৰ লিখা :

(ক) তক্ষশীলা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চাৰিজন প্ৰখ্যাত ছাত্ৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰ : তক্ষশীলা বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰা চাৰিজন প্ৰখ্যাত ছাত্ৰ হ’ল পাণিনি, চাণক্য, জীৱক আৰু অত্ৰেয় মুনি।

(খ) তক্ষশীলালৈ কোন কোন দেশৰ পৰা ছাত্ৰ আহিছিল?
উত্তৰ : তক্ষশীলালৈ পশ্চিম দেশ, পাৰস্য, বেকট্ৰিয়া আৰু মগধ আদি দেশৰ পৰা বহু ছাত্ৰ আহিছিল।

(গ) নাগাৰ্জুন কোন? ক’ত আছিল আৰু কি কৰিছিল?
উত্তৰ : নাগাৰ্জুন এজন প্ৰসিদ্ধ বৌদ্ধ দাৰ্শনিক আছিল। তেওঁ ভ্ৰাধান্যকটক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰধান শিক্ষক হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল আৰু দাৰ্শনিক চিন্তাধাৰা বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল।

(ঘ) নালন্দা বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰা কোনজন চীনা ছাত্ৰক কামৰূপ ৰাজ্যলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল? নিমন্ত্ৰণ কৰা ৰজাজন কোন?
উত্তৰ : নালন্দা বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰা চীনা ছাত্ৰ য়ুয়ানচ্যাঙক কামৰূপ ৰাজ্যলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল। এই নিমন্ত্ৰণ কৰিছিল কামৰূপৰ ৰজা ভাস্কৰবৰ্মাই।

(ঙ) উদান্তপুৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কি সম্পদ কোনে, কেতিয়া ধ্বংস কৰিলে?
উত্তৰ : উদান্তপুৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বহুমূলীয়া পুথিভঁৰাল ১২০২ খ্ৰীষ্টাব্দত মুছলমানবিলাকে ধ্বংস কৰিছিল।

(চ) কোনখন বিশ্ববিদ্যালয় কাৰ দিনত কোনবিলাক পণ্ডিতৰ মিলনক্ষেত্ৰ আছিল?
উত্তৰ : উজ্জয়িনী বিশ্ববিদ্যালয় বিক্ৰমাদিত্যৰ ৰাজত্বৰ সময়ত ভাৰতবৰ্ষৰ বহুসংখ্যক পণ্ডিতৰ মিলনক্ষেত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।

২। ‘প্ৰাচীন ভাৰতীয় শিক্ষা’ পাঠটিৰ কথাখিনি চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ : এই পাঠত প্ৰাচীন ভাৰতীয় শিক্ষাৰ উদ্দেশ্য, বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পাঠ্যক্ৰম, শিক্ষক-ছাত্ৰৰ আচৰণ, কলাবিদ্যাৰ বিভাজন আৰু বৰ্তমানৰ শিক্ষাৰ সৈতে প্ৰাচীন শিক্ষাৰ তুলনা কৰা হৈছে। শিক্ষা মূলতঃ মানুহক নৈতিক, আধ্যাত্মিক আৰু জ্ঞানমূলক ভাৱে বিকাশ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া আছিল।

৩। প্ৰাচীন ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয়বিলাকৰ চমু পৰিচয়:

৪। আৰ্য শিক্ষাৰ কলাবিদ্যা কিমানটি? প্ৰাচীন ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত আৰ্য শিক্ষাৰ কলা-বিদ্যা কোন কোন বিভাগত দিয়াৰ ব্যৱস্থা আছিল?
উত্তৰ : আৰ্য শিক্ষাৰ কলাবিদ্যা আছিল ৬৪। বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত এইবোৰ ১১ বিভাগত দিয়া হৈছিল — সাহিত্য, গৃহপাল বিদ্যা, ৰন্ধন, সাজ-সজ্জা, হাতেৰে কাম কৰা বিদ্যা, শিল্প, বিজ্ঞান, সংগীত, নাট্য, শিষ্টাচাৰ আৰু শাৰীৰিক ব্যায়াম বিদ্যা।

৫। আজি কালিৰ শিক্ষাৰ লগত প্ৰাচীন কালৰ ভাৰতৰ শিক্ষাৰ মূল পাৰ্থক্যৰ কথা বহলাই আলোচনা কৰা।
উত্তৰ : আগৰ কালত শিক্ষাৰ উদ্দেশ্য আছিল মানুহৰ বৃত্তি বিকাশ কৰি নৈতিক আৰু আধ্যাত্মিকভাৱে শক্তিশালী কৰা। ছাত্ৰসকলে চিন্তা, গৱেষণা আৰু সত্যৰ সন্ধানত গুৰুত্ব দিছিল। আজিৰ শিক্ষা প্ৰধানতঃ চাকৰি লাভৰ মাধ্যম হৈ পৰিছে। ফলত স্বাধীন চিন্তা আৰু নতুন তত্ত্ব আবিষ্কাৰৰ সংখ্যা কমি গৈছে। এইটোই প্ৰাচীন আৰু বৰ্তমান শিক্ষাৰ মূল পাৰ্থক্য।

৬ চমু টোকা লিখা:

• তক্ষশীলা বিশ্ববিদ্যালয়: ভাৰতৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে খ্যাত। চিকিৎসা, ব্যাকৰণ, ৰাজনীতি আদি বিষয়ত শিক্ষা প্ৰদান কৰা হৈছিল। পাণিনি, চাণক্য, জীৱক আদি বিখ্যাত পণ্ডিতই ইয়াত পঢ়িছিল।
• বিক্ৰমশীলা বিশ্ববিদ্যালয়: ধৰ্মপালৰ আমলত প্ৰতিষ্ঠিত। ইয়াত প্ৰায় ১০৮ জন আচার্য আৰু বহু শিক্ষার্থী আছিল। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ শিক্ষা প্ৰদানৰ ক্ষেত্ৰত সুপ্ৰসিদ্ধ।
• নালন্দা বিশ্ববিদ্যালয়: বিশ্বপ্ৰসিদ্ধ বিশ্ববিদ্যালয়। চিকিৎসা, দৰ্শন, তৰ্কশাস্ত্ৰ আদি বিষয়ত শিক্ষা দিয়া হৈছিল। প্ৰায় দহ হাজাৰ ছাত্ৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। ভাস্কৰবৰ্মাই চীনা পণ্ডিত য়ুয়ানচ্যাঙক নিমন্ত্ৰণ কৰিছিল।

৭। ‘প্ৰাচীন ভাৰতীয় শিক্ষা’ প্ৰবন্ধটোৰ পৰা তুমি কি কি মূল্যৱান কথা শিকিলা চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ : শিক্ষাৰ মূল লক্ষ্য আত্ম-উন্নতি আৰু নৈতিক বিকাশ। বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত বিশ্বমানৰ শিক্ষা দিয়া হৈছিল। শিক্ষক-ছাত্ৰৰ সন্মান, শৃংখলা, জ্ঞান-পিপাসাই শ্ৰেষ্ঠ আছিল। আজিৰ শিক্ষা চাকৰি-মুখী হ’ব নালাগে, স্বাধীন চিন্তা আৰু নতুন তত্ত্বৰ জন্ম দিয়া উচিত বুলি পাঠটোৱে শিকায়।

ভাষা-বিষয়ক

১। বাক্য ৰচনা কৰা ঃ

• স্বাধীন চিন্তা : স্বাধীন চিন্তাই নতুন তত্ত্বৰ জন্ম দিয়ে।
• জ্যোতিষশাস্ত্ৰ : উজ্জয়িনী বিশ্ববিদ্যালয়ত জ্যোতিষশাস্ত্ৰ শিক্ষা দিয়া হৈছিল।
• পোৰা মাটি : ভাস্কৰ বৰ্মাৰ চিঠিৰ লগত এটা পোৰা মাটিৰ মোহৰ পোৱা গৈছিল।
• বাহিৰে-ভিতৰে : নালন্দা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাহিৰে-ভিতৰে দহ হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল।

২। তলৰ শব্দকেইটাৰ সন্ধি ভাঙা ঃ

• শিক্ষাগাৰ → শিক্ষা + আগাৰ
• বিদ্যালয় → বিদ্যা + আলয়
• পুৰুষাৰ্থ → পুৰুষ + অৰ্থ