প্ৰশ্নৱলী

ভাব-বিষয়ক :

১। চমু উত্তৰ দিয়া ঃ

(ক) মহাৰথী কাক বোলে?
উত্তৰ : যিজন একেলগে দশ সহস্ৰ ধনুকীযোদ্ধাৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিব পাৰে তাক মহাৰথী বোলে।

(খ) কৌৰৱৰ বিশিষ্ট সেনাপতিসকলৰ নাম লিখা।
উত্তৰ : ভীষ্ম, দ্ৰোণ, কৰ্ণ, কৃপাচাৰ্য্য, অশ্বত্থামা, বিকৰ্ণ আৰু ভূৰিশ্ৰবা।

(গ) সেনাপতি ভীষ্মৰ যুদ্ধোৎসৱ দেখি কি কি ৰণবাদ্যৰ মহাশব্দ হৈছিল?
উত্তৰ : শঙ্খ, ভেৰী, আনক, গোমুখ আদি নানা বাদ্যৰ মহাশব্দ হৈছিল।

(ঘ) আততায়ী কাক বোলে?
উত্তৰ : যিজনে বিষ দিয়ে, গৃহ জ্বলাই দিয়ে, ধন হৰি নিয়ে, ৰাজ্য কেঢ়ি নিয়ে, ভাৰ্যা অপকাৰ কৰে আৰু অস্ত্ৰধৰি আক্রমণ কৰে, তাক আততায়ী বোলে।

(ঙ) কুলক্ষয় দোষ কি?
উত্তৰ : কুলক্ষয় দোষ অৰ্থাৎ কুল ধ্বংস হ’লে কুলধৰ্ম নষ্ট হয় আৰু তাৰ ফলত অধৰ্ম প্ৰসাৰ হয়, বৰ্ণসঙ্কৰ সৃষ্টি হয়, কুল নৰকে গতি হয়।

২। তোমাৰ পাঠটিত উল্লেখ কৰা অনুসৰি পাণ্ডৱসকলৰ যুদ্ধোৎসৱৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ : পাণ্ডৱসকলে মহাৰথত উঠি শঙ্খ বজালে। কৃষ্ণে পাঞ্চজন্য, অৰ্জুনে দেৱদত্ত, ভীমে পৌণ্ড্ৰ, যুধিষ্ঠিৰে অনন্ত, নকুলে সুঘোষ, সহদেৱে মণিপুষ্পক নামৰ শঙ্খ বজালে। লগতে কাশীৰাজ, সাত্যকি, ধৃষ্টদ্যুম্ন, বিৰাট, দ্ৰুপদ, দ্ৰৌপদীৰ পাঁচ পুত্ৰ আৰু অভিমন্যুৱেও শঙ্খ বজালে। এই শঙ্খধ্বনিৰ শব্দে দশোদিশ কঁপাই তুলিছিল আৰু কৌৰৱৰ সেনাত ভয় জন্মাইছিল।

৩। অৰ্জুনে শ্ৰীকৃষ্ণক উভয় সেনাৰ মাজত ৰথ ৰাখিবলৈ কিয় কৈছিল?
উত্তৰ : অৰ্জুনে কৈছিল যাতে তেওঁ শত্রুবাহিনীৰ মুখামুখি হৈ কাক কাক যুদ্ধত মোকাবিলা কৰিব লাগিব জানিব পাৰে আৰু দুৰ্যোধনৰ পক্ষলৈ অহা বীৰসকলক চিনিব পাৰে।

৪। অৰ্জুনে যুদ্ধক্ষেত্ৰলে গৈ কাক কাক দেখা পালে আৰু তেওঁলোকক দেখা পাই শ্ৰীকৃষ্ণক কি ক’লে তোমাৰ নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰ : অৰ্জুনে পিতামহ, পিতৃব্য, শিক্ষক, ভ্রাতৃ, পুত্ৰ, পৌত্ৰ, শ্বশুৰ, সখা আদি আপোন লোকক দুই সেনাত দেখিলে। তেওঁ তেওঁলোকক যুদ্ধক্ষেত্ৰত দেখিলে গভীৰ কষ্ট পালে আৰু কৃষ্ণক ক’লে যে নিজৰ স্বজন হত্যা কৰি ৰাজ্য বা সুখৰ প্ৰয়োজন নাই। স্বজনবধে মহাপাপ হ’ব বুলি তেওঁ যুদ্ধ নকৰিবলৈ স্থিৰ কৰিলে।

৫। কুলক্ষয় দোষক কিয় মহাপাপ বোলা হৈছে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ : কুল ধ্বংস হ’লে কুলধৰ্ম নষ্ট হয়, বৰ্ণসঙ্কৰ সৃষ্টি হয়, কুলস্ত্ৰীসকল দুষ্ট হয়, ফলত ধৰ্ম-অধৰ্মৰ ভেদ বিলীন হয়। মৃত পিতৃসকলো তৰ্পণ নাপায়। এই সকলো দোষে সমাজ নৰকগতি হয়। সেইবাবে কুলক্ষয় দোষক মহাপাপ বুলি বোলা হৈছে।

৬। “জানা ৰাজা যুদ্ধৰ সন্মুখত অৰ্জুনে এহি বাক্য বুলি ধনুশৰ এৰি কম্পিত হৈলা…….।” এইদৰে কোনে কাক কৈছে? অৰ্জুনে কি বাক্য কৈ ৰথৰ ওপৰত বহি পৰিল তোমাৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰ : সঞ্জয়ে ধৃতৰাষ্ট্ৰক কৈছে। অৰ্জুনে কৈছিল — তেওঁ অস্ত্ৰ ধৰি যুদ্ধ নকৰে, যদি দুৰ্যোধন আদি কৌৰৱে তেওঁক হত্যা কৰে তাতে তেওঁৰ সুখ হব; কাৰণ স্বজনবধৰ মহাপাপত তেওঁ অংশ ল’ব নোখোজে। এই কথাই কৈ তেওঁ অস্ত্ৰ এৰি ৰথত বহি পৰে।

ভাষা-বিষয়ক

১। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ একোটিকৈ সমাৰ্থক শব্দ লিখা ঃ

• নিপুণ → দক্ষ
• সমীপ → ওচৰ
• বিস্তৰ → অধিক/প্ৰচুৰ
• সহস্ৰ → হাজাৰ
• সদৃশ → একে/সদৃশ
• বাদ্য → বাদন
• কৰ-চৰণ → হাত-পা
• চৰ্ম → ছাল/চামড়া
• শ্ৰুতি → কাণে শুনা ধৰ্মগ্ৰন্থ/বেদ
• বিমঙ্গল → অমঙ্গল
• বান্ধৱ → আত্মীয়

২। তলত দিয়া শব্দকেইটাৰ আধুনিক ৰূপ লিখা ঃ

• হুয়া → হোৱা
• কহা → ক’হা
• চক্ষু → চকু
• কৰিলা → কৰিলে
• চাঞো → চাওঁ
• মঞি → মই
• বুলিলা → কৈছিল
• খাস → খাইছ
• ফুঙ্কিলা → ফুঁকল
• বাইলা → বাজালে
• ৰহিবে → ৰ’ব
• ৰহো → ৰওঁ

৩। ভট্টদেৱৰ গদ্যৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ : ভট্টদেৱৰ গদ্যৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল —
১) সাধাৰণ পাঠকৰ বাবে সহজভাষাৰ ব্যৱহাৰ।
২) পদ্যভাষাৰ প্ৰভাৱ, ছন্দৰীতিৰ আভা।
৩) ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক চিন্তা সহজ কথাৰে প্ৰকাশ।
৪) আগতে পদ্যত সীমাবদ্ধ বিষয়ক গদ্যত ৰূপান্তৰ।
৫) আঞ্চলিক স্বাদ থকা সত্ত্বেও গম্ভীৰতা আৰু শাস্ত্ৰীয় ভাব বজাই থোৱা।