প্ৰশ্নৱলী

ভাব-বিষয়ক :

১। অতি চমু উত্তৰ দিয়া ঃ

(ক) কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগাবলৈ কোনে আহি যশোদাক কৈছিল?
উত্তৰ : গোপশিশু সকলে আহি যশোদাক কৈছিল যে কৃষ্ণ টোপনি দাঙি আছে। তেওঁলোকে যশোদাক সাৱধান কৰি তুলিছিল যাতে কৃষ্ণ জগি মাতৃৰ কাষত আহে।

(খ) কৃষ্ণই কিমান দিন টোপনিৰ পৰা নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ থাকিব বুলি মাকক জনাইছিল?
উত্তৰ : কৃষ্ণে যশোদাক জনাইছিল যে তেওঁ দিন চাৰি-পাঁচ ধৰি টোপনি নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ থাকিব। ইয়ে তেওঁৰ দেবত্ব আৰু অলৌকিক শক্তিৰ এক বিশেষ দৃষ্টান্ত।

(গ) দেৱতাসকলক অমৃত খুৱাবলৈ কৃষ্ণই কি ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল?
উত্তৰ : কৃষ্ণে মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। এই ৰূপত তেওঁ অতি ৰূপবতী হোৱা কাৰণে দেৱতাসকলে তেওঁৰ পৰা অমৃত গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু অসুৰসকল বঞ্চিত হৈছিল।

(ঘ) কপিল মুনিৰ মাতৃ কোন আছিল?
উত্তৰ : কপিল মুনিৰ মাতৃ আছিল দেৱহুতি। তেওঁজনী ধৰ্মনিষ্ঠা আৰু জ্ঞানপ্ৰেমী নাৰী আছিল, যিজনীৰ কোলৰ পৰা কপিল মুনিৰ জন্ম হৈছিল।

(ঙ) কি ৰূপ ধাৰণ কৰি কৃষ্ণই বলিক ছলনা কৰিছিল?
উত্তৰ : কৃষ্ণে বামন ৰূপ ধাৰণ কৰি বলিক ছলনা কৰিছিল। বামন অৱতাৰত কৃষ্ণে বলিৰ পৰা তিনিপদ জমি বিচাৰিছিল আৰু তাৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ ভূ-লোকে নিজৰ অধিকাৰত লৈছিল।

২। “তথাপি তোহাক দেখন্তে ডৰত / উৰি যায় মোৰ জীউ।” — এইযাৰ কাৰ উক্তি? কাক দেখি, কিয় তেওঁৰ ভয়তে জীউ উৰি যায় বুজাই লিখা।
উত্তৰ : এই উক্তি কৃষ্ণৰ। তেওঁৰ অদ্ভুত শক্তি আৰু দিৱ্য মাহাত্ম্য থকাৰ সত্ত্বেও যশোদা মাতাক দেখিলে তেওঁ ভয় খায় আৰু শিশুৰ দৰে বিৰক্ত হয়। মাতৃস্নেহৰ আগত তেওঁৰ দেৱত্বো ক্ষণিকত গোপন হৈ পৰে।

৩। “মোহিনী স্বৰূপে অমৃত পিয়ালো / সাধিলো দেৱৰ কাম।” — কোনে মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল? তেওঁ কাক অমৃত খুৱাই দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল খৰচি মাৰি লিখা।
উত্তৰ : কৃষ্ণে মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। তেওঁ দেৱতাক অমৃত খুৱাইছিল আৰু এইদৰে দেৱতাৰ কাম সিদ্ধ হৈছিল।

৪। মাকৰ কি কি গুণৰ কথা ক’বলৈ শিশু কৃষ্ণৰ লাজ লাগে বুলি কৈছিল? কথাখিনি তোমাৰ নিজৰ কথাৰে বহলাই লিখা।
উত্তৰ : কৃষ্ণে কৈছিল যে মাকৰ গুণ বৰ্ণনা কৰিবলৈ গেলেহে তেওঁৰ মুখত লাজ লাগে। মাকৰ মৰম, কৰুণাময় হৃদয় আৰু সন্তানলৈ স্নেহ-ভালোবাসা এনে যি সেয়া বৰ্ণনা কৰিবলৈ তেওঁক কঠিন লাগে।

৫। চমু টোকা লিখা ঃ

(ক) বামন : বিষ্ণুৰ এক অৱতাৰ। বামনে বলিকৰ ছলনা কৰি তিনিটা পদক্ষেপত বিশ্বজয় কৰিছিল। তেওঁৰ এই ছলনামূলক অভিযানৰ জৰিয়তে ধৰ্ম আৰু ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা হয়।

(খ) দেৱহুতি : স্বায়ম্ভুব মুনিৰ কন্যা আৰু কপিল মুনিৰ মাতৃ। তেওঁ পূৰ্ণ মৰম আৰু নৈতিকতাৰে পুত্ৰক তত্ত্ব আৰু ধৰ্ম শিক্ষাই দিছিল, যাৰ ফলত কপিলে সাংখ্য দর্শনৰ প্ৰসাৰ ঘটায়।

(গ) কপিল : বিষ্ণুৰ অৱতাৰ আৰু সাংখ্য দর্শনৰ প্ৰবৰ্তক। তেওঁ ধৰ্ম, জ্ঞান আৰু আত্ম-উন্নয়নৰ তত্ত্ব শিকাইছিল। কপিলৰ শিক্ষা মানুহৰ জীৱনত আত্মজ্ঞানেৰে আগবঢ়িবলৈ সহায় কৰে।

(ঘ) ভ্ৰাধৰ কন্দলী : শংকৰদেৱোত্তৰ যুগৰ প্ৰসিদ্ধ কবি। তেওঁৰ ৰচিত ‘কাণখোৱা’ আৰু ‘ঘুনুচা কীৰ্ত্তন’ ধর্মীয় আৰু নৈতিক শিক্ষাৰে ভৰা, যিয়ে সমাজত নৈতিক মূল্যবোধ আৰু ভক্তি বঢ়াই।

(ঙ) দৈৱকী : কৃষ্ণৰ জন্মদাতা মাতৃ। তেওঁ শ্ৰীকৃষ্ণক জন্ম দি দেৱত্বৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ। দৈৱকীৰ ভূমিকা শ্ৰদ্ধা, মাতৃস্নেহ আৰু ধৰ্মীয় ঐতিহ্যৰ প্ৰতীক।

৬। পাঠটিৰ কাহিনীভাগ তোমাৰ নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰ : গোপশিশু সকলে আহি যশোদাক কৈছিল যে কৃষ্ণক জগাব লাগে। যশোদাই মাতিলে, কিন্তু কৃষ্ণ অভিমান কৰি জাগিব নোখোজিলে। তেওঁ কৈছিল যে তেওঁ বহু দিৱ্য কৰ্ম কৰিছে, তথাপি মানুহে অপমান কৰিছে। এজন শিশুৰ দৰে অভিমান কৰি তেওঁ মাকক নানান কথা ক’ল। যশোদাই স্নেহৰে বুজালে আৰু শেষত কৃষ্ণে অভিমান ত্যাগ কৰি মাকৰ কোলাত উঠি স্তন্যপান কৰিলে।

৭। কৃষ্ণই বিভিন্ন সময়ত কি কি অৱতাৰ ধাৰণ কৰি কেনে কাৰ্য সাধন কৰিছিল পাঠৰ আলমত বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ : কৃষ্ণে মোহিনী ৰূপে দেৱতাক অমৃত খুৱাই দানৱৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছিল। কপিল ৰূপে জন্ম লৈ সাংখ্য দর্শন প্রচাৰ কৰিছিল। বামন ৰূপে বলিক ছলনা কৰি পাতাললৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল আৰু গঙ্গাক পাতালৰ পৰা উজানলৈ আনিছিল। এইবোৰ অৱতাৰৰ জৰিয়তে তেওঁ বিশ্বকল্যাণ সাধন কৰিছিল।

৮। কবিতাটোত ‘কাঠবীজী’ বুলি কাক কৈছে? ইয়াৰ অৰ্থ কি? এই অপবাদৰ পৰা তেওঁক কোনে ৰক্ষা কৰিলে?
উত্তৰ : যশোদাই সন্তানবিহীন মাতৃ বুলি কৃষ্ণক ‘কাঠবীজী’ কৈছিল। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে সন্তানহীনা। এই অপবাদৰ পৰা কৃষ্ণে নিজে মাতৃক ৰক্ষা কৰিছিল, কিয়নো তেওঁ মাতৃৰ ঘৰত পুত্ৰ ৰূপে জন্ম লৈছিল।

৯। তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা ঃ

(ক) কাঠবীজী বুলি জগতে হাসয়…
উত্তৰ : ইয়াত যশোদাই অপমানৰ ভয় পাইছিল। কৃষ্ণে কৈছে, তেওঁ মাতৃৰ ঘৰত জন্ম লৈ এই দুখ আঁতৰাইছে। অৰ্থাৎ, তেওঁৰ উপস্থিতিয়ে যশোদাৰ চিন্তা আৰু শোক দূৰ কৰিছে।

(খ) মোহিনী স্বৰূপে অমৃত পিয়ালো…
উত্তৰ : ইয়াত কৃষ্ণে নিজৰ মোহিনী অৱতাৰৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছে। সেই অৱতাৰত তেওঁ দেৱতাক অমৃত খুৱাই তেওঁলোকৰ কাম সিদ্ধ কৰিছিল আৰু যশোদাৰ ঘৰত দধি চুৰ কৰিবলৈ নাম লৈছিল। অৰ্থাৎ, কৃষ্ণৰ খেল-কৌতুকে দেৱতাসকলক আনন্দিত কৰাৰ লগতে যশোদাৰ মন শীতল কৰে।

(গ) মই নাৰায়ণ জগত কাৰণ…
উত্তৰ : ইয়াত কৃষ্ণে নিজৰ দেৱত্ব প্ৰকাশ কৰিছে। কিন্তু মাক যশোদাক দেখিলে তেওঁৰ ভয় আৰু মাতৃস্নেহৰ আগত তেওঁৰ সকলো দেৱত্ব ম্লান হৈ যায়। অর্থাৎ, মাতৃৰ স্নেহৰ শক্তি দেৱত্বৰো ওপৰত আছে।

ভাষা-বিষয়ক

১। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ আধুনিক ৰূপ লিখা ঃ

• আসি → আহি
• খেড়ি → খেলা
• পুহাইল → পুৰাল
• নুজুৰাই → নচৰা/নুজৰা
• বিগুটিয়া → ঠাট্টা
• কিসৰ → কিহৰ

২। তলত দিয়া শব্দকেইটাৰ লিংগ পৰিবৰ্তন কৰা ঃ

• সুন্দৰী → সুন্দৰ
• মাতৃ → পিতৃ
• মামা → মামী

৩। বিপৰীত শব্দ লিখা ঃ

• বিশ্বাস ↔ অবিশ্বাস
• দোষ ↔ গুণ
• আনন্দ ↔ দুঃখ
• অপমান ↔ সন্মান
• অমৃত ↔ বিষ