প্ৰশ্নৱলী

ভাব-বিষয়ক :

১। অতি চমু প্রশ্নৰ উত্তৰ লিখা :

(ক) কাৰ বেগৰ পৰা টকা চুৰ হৈছিল?
উত্তৰ : প্ৰশান্তৰ বেগৰ পৰা টকা চুৰ হৈছিল।

(খ) সিদ্ধাৰ্থহঁতৰ শ্রেণী শিক্ষকগৰাকীৰ নাম কি?
উত্তৰ : মহেন্দ্ৰ মাষ্টৰ।

(গ) নিৰ্মলে কাক বিচাৰি দোকানখনলৈ গৈছিল?
উত্তৰ : সিদ্ধাৰ্থক।

(ঘ) সিদ্ধাৰ্থই পেঞ্চিলবক্সত কি সাঁচি থৈছিলে?
উত্তৰ : দেউতাকে দিয়া চকলেটৰ কাগজ (চকলেটৰ সাঁচি)।

(ঙ) নিৰ্মলে কিয় বহুদিনৰ বাবে বাহিৰলৈ যাবলগীয়া হৈছিল?
উত্তৰ : নিৰ্মলে এখন জটিল ৰোগত ভুগি বহুদিন চিকিৎসাৰ বাবে বাহিৰলৈ যাবলগীয়া হৈছিল।

২। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া :

(ক) সিদ্ধাৰ্থই কিয় প্ৰশান্তৰ বেগৰ পৰা পইচা চুৰ কৰিছিল?
উত্তৰ : সিদ্ধাৰ্থৰ মাজত ড্ৰাগছ আৰু চিগাৰেটৰ প্ৰলোভন তীব্ৰ আছিল। নিজৰ আয় বা উপাৰ্জনৰ কোনো উৎস নাথকাৰ বাবে সেই খৰচ যোগানৰ উপায় তেওঁ পোৱা নাছিল। এই প্ৰলোভন আৰু ভুল অভ্যাসৰ চাপতেই সি নিজৰ বন্ধু প্ৰশান্তৰ বেগৰ পৰা গোপনে পইচা ল’ই যায়।

(খ) কি কি কাৰণত সিদ্ধাৰ্থ নিচাসক্ত হৈ পৰিছিল?
উত্তৰ : সিদ্ধাৰ্থৰ জীৱনত একেলগে বহুতো সমস্যাই আঘাত কৰিছিল—ঘৰৰ কলহ, পিতৃ-মাতৃৰ বিচ্ছেদ, প্ৰয়োজনীয় মৰমৰ অভাৱ, একাকীত্বৰ যন্ত্রণা আৰু দোকানীৰ দৰে অসৎ লোকৰ প্ৰলোভন। এইবোৰে তেওঁৰ মনোবল দুর্বল কৰি দিয়ে আৰু ধীৰে ধীৰে ভুল পথত লৈ যায়। সেইদৰে পৰিস্থিতি আৰু ভুল সঙ্গই মিলি তেওঁক নিচাসক্ত কৰি তোলে।

(গ) নিৰ্মলে সিদ্ধাৰ্থক বিচাৰি কিয় পাণদোকানলৈ গৈছিল?
উত্তৰ : নিৰ্মল সত্যিকাৰ বন্ধু হিচাপে সিদ্ধাৰ্থৰ আচৰণত পৰিৱৰ্তন অনুভৱ কৰিছিল। সন্দেহ আৰু উৎকণ্ঠাই তেওঁৰ মনত চিন্তা জন্মাইছিল। বন্ধুটি সঁচাকৈ ভুল পথত গৈছে নে নাই, সেয়া নিশ্চিত হ’বলৈ আৰু প্ৰয়োজনত সহায় কৰিবলৈ সি সাহস কৰি পাণদোকানলৈ গৈছিল। ইয়াত তেওঁৰ নিঃস্বাৰ্থ বন্ধুতা প্ৰকাশ পাইছে।

(ঘ) সিদ্ধাৰ্থই প্ৰথমতে কিয় নিৰ্মলৰ মুখামুখি হ’ব খোজা নাছিল?
উত্তৰ : নিজৰ ভুল কাৰ্যৰ বাবে সিদ্ধাৰ্থৰ অন্তৰত গভীৰ লাজ আৰু অপৰাধবোধ আছিল। প্ৰিয় বন্ধুৰ সন্মুখত সেই দোষ স্বীকাৰ কৰিবলৈ মানসিকভাৱে সি প্ৰস্তুত নাছিল। সেয়েহে মুখামুখি হ’বলৈ ইতস্তত বোধ কৰিছিল আৰু সন্মুখত আহিব খুজা নাছিল।

(ঙ) নিৰ্মলৰ জটিল ৰোগৰ কথা জানি সিদ্ধাৰ্থই কি কৈছিল?
উত্তৰ : নিৰ্মল অসুস্থ বুলি জানি সিদ্ধাৰ্থৰ অন্তৰত দুখ আৰু অনুতাপ জন্মে। সি দুখিত হয় আৰু নিৰ্মলক সহায় কৰিবলৈ আগবাঢ়ে। লগতে নিজৰ ভুলৰ পথ এৰি দিয়া আৰু জীৱন সঠিক দিশত লৈ যাবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে।

৩। ‘তোৰ কি হৈছে, মোক ক’বই লাগিব সিদ্ধাৰ্থ’ — নিৰ্মলৰ এই কথাখিনিয়ে সিদ্ধাৰ্থক কেনেকৈ প্ৰভাৱিত কৰিছিল?
উত্তৰ : নিৰ্মলৰ কোমল অথচ দৃঢ় অনুৰোধে সিদ্ধাৰ্থৰ মনক গভীৰভাৱে স্পৰ্শ কৰে। তেওঁ নিজৰ অন্তৰৰ দুখ আৰু অপৰাধ বুৰি থাকিলেও বন্ধুৰ মৰম আৰু সঁচাই সি ভাঙি পৰে। এই কথাই তেওঁৰ ভিতৰত আশা আৰু সাহসৰ নতুন দীপ জ্বলাই দিয়ে, যাৰ ফলত সি নিজৰ যন্ত্ৰণা আৰু ভ্ৰান্তিৰ কথা প্ৰকাশ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।

৪। সিদ্ধাৰ্থই কিয় নিঃসংগতাত ভুগিছিল?
উত্তৰ : সিদ্ধাৰ্থৰ ঘৰখনত সদায় কলহ চলি আছিল আৰু পিতৃ-মাতৃৰ বিচ্ছেদত সংসাৰখন ভাঙি পৰিছিল। এই পৰিৱেশত সি প্ৰয়োজনীয় মৰম, স্নেহ আৰু সুৰক্ষা নাপায়। ফলত নিজকে পৰিত্যক্ত আৰু একাকী অনুভৱ কৰে। ইয়াৰেই সি মানসিকভাৱে নিঃসংগতাত ভুগিছিল আৰু সেই শূন্যতাই তেওঁক বেয়া পথলৈ ঠেলি নিদিছিল।

৫। নিৰ্মলে কেনেদৰে সিদ্ধাৰ্থক ভুল বাটৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল?
উত্তৰ : নিৰ্মল সত্যিকাৰ বন্ধুৰ দৰে সিদ্ধাৰ্থৰ লগত সদায় যোগাযোগ ৰাখিলে। সি ধৈৰ্যৰে কথা শুনিলে, সান্ত্বনা দিলে আৰু মৰমেৰে সঠিক পথ দেখুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। প্ৰকৃতিৰ মাজলৈ লৈ গ’ল, সাহিত্য আৰু সংগীতৰ সহায় ল’ই মন ঘূৰালে আৰু স্বাস্থ্যৰ বাবে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ ল’বলৈ উৎসাহিত কৰিলে। এই সকলো প্ৰচেষ্টাই মিলি সিদ্ধাৰ্থক ভুল পথৰ পৰা আঁতৰাই আনিলে।

৬। “তাৰ দৰে ল’ৰাৰ কথাৰ উত্তৰ দিব নোৱাৰি; অস্বস্তিকৰ মৌনতাৰ মাজত মাথোঁ ছট্‌ফটাবহে পাৰি” — এই কথাষাৰৰ অন্তঃনিহিত ভাব বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰ : কিছুমান ল’ৰাই অন্তৰৰ গভীৰ দুখ, লাজ বা অপৰাধবোধৰ বাবে মুখেৰে কোৱা নোৱাৰে। তেওঁলোকে মৌনতাত ডুবি থাকে আৰু অস্বস্তিত মাথোঁ শাৰীৰিক ছট্‌ফটাই। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে মানসিক যন্ত্ৰণা থকা মানুহে নিজৰ সমস্যাবোৰ প্ৰকাশ কৰিবলৈ সাহস নাপায়, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ দুখো অধিক দীঘল হয়।

৭। “হাঁহিব নোৱাৰি, খেলিব নোৱাৰি, শুব নোৱাৰি — ইমানেই তীব্ৰ সেই শূন্যতাৰ ভাৰ — দুখৰ দাহন” — এই কথাষাৰৰ কোন বিষয়ে কোৱা হৈছে আৰু কিয়?
উত্তৰ : ইয়াত সিদ্ধাৰ্থৰ গভীৰ মানসিক শূন্যতা আৰু যন্ত্ৰণা প্ৰকাশ পাইছে। পিতৃ-মাতৃৰ কলহ আৰু মৰমৰ অভাৱত তেওঁৰ অন্তৰত স্থায়ী শূন্যতাৰ সৃষ্টি হৈছে। এই শূন্যতাৰ ফলত সি হাঁহিব, খেলিব বা শান্তিৰে শুব নোৱাৰে। তাৰ ভিতৰৰ যন্ত্ৰণাই “দুখৰ দাহন” ৰূপে জীৱনক জ্বলাই ৰাখিছে।

৮। সিদ্ধাৰ্থই কিহৰ তাড়নাত মাকৰ খাৰুযোৰ চুৰ কৰিছিল আৰু পাছত তাৰ কিয় অন্তৰ্দ্বন্দ্ব হৈছিল?
উত্তৰ : ড্ৰাগছ কিনিবলৈ টকাৰ প্ৰয়োজনত সিদ্ধাৰ্থ মাকৰ খাৰৰ পৰা টকা চুৰ কৰে। কিন্তু পাছত মাকক ঠগাৰ বোধ আৰু অপৰাধবোধে তেওঁৰ অন্তৰত গভীৰ দ্বন্দ্ব সৃষ্টি কৰে। মাকৰ প্ৰতি মৰম আৰু নিজৰ দুর্বলতাৰ মাজত সি দিশাহীন হৈ পৰে। এই অন্তৰ্দ্বন্দ্বই তেওঁৰ মানসিক শান্তি নষ্ট কৰি তোলে।

৯। ‘আচলতে মন গ’লেই সুখী হ’ব পাৰি জান’ — নিৰ্মলে কোন প্রসঙ্গে সিদ্ধাৰ্থক এনেদৰে কৈছিল?
উত্তৰ : নিৰ্মলে সিদ্ধাৰ্থক কৈছিল যে বাহ্যিক সম্পদ বা আভিজাত্যেই সুখৰ একমাত্ৰ উৎস নহয়। প্ৰকৃতিৰ সান্নিধ্য, সংগীত, সাহিত্য আৰু সুস্থ চিন্তাই মানসিক শান্তি আনে। মন যদি সঁচাকৈ সঠিক দিশত থাকে, তেন্তে সকলো পৰিস্থিতিতো মানুহ সুখী হ’ব পাৰে। এই কথাৰে নিৰ্মলে সিদ্ধাৰ্থক নতুন আশা আৰু দিশ দিলে।

১০। ব্যাখ্যা কৰক :

(ক) “নোপোৱা মৰম পোৱাৰ আশাই যেন তাক দুৰ্বল আৰু অভিমানী কৰে।”
উত্তৰ : যেতিয়া শিশুৱে প্ৰয়োজনীয় মৰম আৰু আদৰণি নাপায়, তেতিয়া সি ভিতৰৰ শক্তি হেৰুৱায়। নিজৰ দুখ লুকুৱাব নোৱাৰি সৰু কথাতো অভিমানী হৈ পৰে। মৰমৰ অভাৱেই তেওঁক দুৰ্বল আৰু সংবেদনশীল কৰি তোলে।

(খ) “মানুহে দেখা ঘৃণনীয় সত্যৰ আঁৰতো হয়তো কেতিয়াবা লুকাই থাকে আন কিছুমান কৰুণ সত্য।”
উত্তৰ : বাহ্যতে কাওঁকে অপকর্ম বা দোষী বুলি দেখা গেলেও তাৰ অন্তৰত গভীৰ দুখ বা মৰমৰ অভাৱ লুকাই থাকিব পাৰে। মানুহে সাধাৰণতে পৃষ্ঠতলৰ দোষ দেখে, কিন্তু অন্তৰৰ কৰুণ বাস্তৱ দেখা নাপায়।

(গ) “পাবলগীয়া মৰমবোৰ হেৰুৱাই এখন ভাগি যোৱা সংসাৰৰ সি হৈ পৰিছিল এটা বিদ্ৰোহী অথচ কৰুণ চৰিত্ৰ।”
উত্তৰ : সিদ্ধাৰ্থৰ দৰে ল’ৰা বাহ্যতে বিদ্ৰোহী আচৰণ দেখুৱালেও আসলতে মৰম-অভাবৰ শিকার। সংসাৰৰ ভাঙন আৰু মৰম নোপোৱা অবস্থাই তেওঁক বিদ্ৰোহী কৰি তোলে, কিন্তু সেই বিদ্ৰোহৰ মাজতো গভীৰ কৰুণতা লুকাই থাকে।

(ঘ) “সকলো মানুহৰেই জীৱনবোৰ একো একোখন যুঁজ।”
উত্তৰ : জীৱনত সকলো মানুহেই নিজৰ দুখ, কষ্ট আৰু সমস্যাৰ সৈতে লড়াই কৰে। কেতিয়াবা অভাৱ, কেতিয়াবা অসুখ বা মানসিক দ্বন্দ্বই তেওঁলোকৰ জীৱনক কঠিন কৰে। এই দুখ-সংগ্ৰামবোৰেই জীৱনক এক যুঁজ ৰূপে প্ৰতিফলিত কৰে।

১১। ‘যুঁজ’ গল্পটোৰ শিৰোনামৰ তাৎপৰ্য বুজাই লিখা।
উত্তৰ : ‘যুঁজ’ শিৰোনামটো অত্যন্ত উপযুক্ত। সিদ্ধাৰ্থৰ জীৱনত যি মানসিক দ্বন্দ্ব আৰু নিচাসক্তিৰ বিৰুদ্ধে লড়াই চলিছিল, তাক এই শিৰোনামে প্ৰতিফলিত কৰিছে। লগতে সমাজে নিজৰ দায়িত্ব লৈ তেওঁক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ কৰা প্ৰচেষ্টাও এটা যুঁজ। সেয়ে ব্যক্তি আৰু সমাজৰ অন্তৰ্যুদ্ধ একেলগে এই নামৰ জৰিয়তে স্পষ্ট হৈছে।

ভাষা-বিষয়ক

১২। ব্যাসবাক্যসহ সমাসৰ নাম লিখা :

(ক) মৃত্যুশীতল — মৃত্যু + শীতল = মৃত্যুশীতল (বহুব্রীহি/সমাস)।
(খ) অসহনীয় — অ + সহনীয় = অসহনীয় (অপযুক্ত সমাস/সংযোজন)
(গ) অতল — অ + তল = অতল (সমাস/সংযোজন)
(ঘ) অমীমাংসিত — অ + মীমাংসিত = অমীমাংসিত (সমাস)
(ঙ) বেপৰোৱা — বে- + পৰোৱা = বেপৰোৱা (উৎপত্তি/সমাস)
(চ) অচিনাকি — অ + চিনাকি = অচিনাকি (সমাস)

১৩। বাক্য ৰচনা :

(ক) উজাগৰ — মাকে অনিদ্ৰাত ব্যস্ত তাতে সি ৰাতি–উজাগৰ থাকিছিল।
(খ) অবাধ্য — অবাধ্য আচৰণৰ বাবে ক্লাছত তিৰস্কাৰ পোৱােহে।
(গ) অৱলম্বন — মানুহে জীৱনত কিবা এক অৱলম্বন বিচাৰে।
(ঘ) খেৰকুটা — বিপদত পৰা লোকখিনি খেৰকুতাত আঁকৰি থাকিল।

১৪। সমাৰ্থক শব্দ লিখা :

(ক) নীৰৱতা — মৌনতা
(খ) বিষাদ — দুখ
(গ) প্ৰস্তৰ — পাথৰ
(ঘ) একাকীত্ব — নিঃসঙ্গতা
(ঙ) আন্ধাৰ — আঁচল

১৫। (অতিৰিক্ত — মানৱীয় সঁহাৰি বিষয়ে)

(ক) ড° মৃণাল কলিতাৰ ‘যুঁজ’ গল্পটোৰ ড্ৰাগছ আসক্ত মানুহৰ প্রতি কেনেধৰণৰ মানৱীয় সঁহাৰি দেখুওৱা হৈছে?
উত্তর : ড° মৃণাল কলিতাৰ ‘যুঁজ’ গল্পত ড্ৰাগছত আসক্ত হোৱা এটা কৈশোৰীয়া ল’ৰাৰ দুঃখজনক জীৱন বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই গল্পটোৱে আমাক শিকায় যে আসক্ত ব্যক্তিক ঘৃণা, উপহাস বা শাস্তিৰে নহয়, বৰং সহানুভূতি, মৰম আৰু সহায়ৰ হাত আগবঢ়াই সহায় কৰিব লাগে। গল্পত নিৰ্মল নামৰ বন্ধুজনই সিদ্ধাৰ্থৰ ওপৰত অপমান নকৰি ধৈৰ্য আৰু মৰমেৰে তেওঁৰ হৃদয়ত আশাৰ দীপ জ্বলাইছিল। ইফালে সমাজো যদি সহমৰ্দিতা আৰু সঁচা বুজাবুজিৰে আগবাঢ়ে, তেন্তে আসক্ত লোক পুনৰ স্বাভাৱিক জীৱনত উভতি আহিব পাৰে। সেয়ে গল্পটোৱে ক্ষোভ বা বিসংবাদৰ পৰিৱৰ্তে পুনৰুদ্ধাৰৰ পথ দেখুৱাই এক সত্যিকাৰ মানৱীয় সঁহাৰি প্ৰকাশ কৰিছে।

(খ) নিচাসক্ত মানুহৰ প্রতি থকা মানবীয় সঁহাৰি কেনেধৰণৰ হ’ব লাগে — নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তর : নিচাসক্ত মানুহক অপমান বা গৰিহণা কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কৰুণা, মৰম আৰু ধৈৰ্যৰে বুজি পাব লাগিব। ড্ৰাগছ আসক্তি সাধাৰণতে মানসিক অস্থিৰতা, পৰিয়ালৰ সমস্যা, মৰমৰ অভাৱ বা ভুল সঙ্গৰ ফলত হয়। এইবোৰ বুজি, তেওঁলোকক চিকিৎসা, শিক্ষাৰ সুযোগ আৰু সঠিক পৰামৰ্শ দিব লাগিব। সমাজৰ সদস্য, পিতৃ-মাতৃ আৰু শিক্ষকসকলে যদি একেলগে সহায়ৰ হাত আগবঢ়ায়, তেন্তে আসক্ত মানুহৰ মনোবল বৃদ্ধি পায় আৰু তেওঁলোকে নতুন জীৱনৰ আশা পায়। সেয়ে নিচাসক্ত মানুহৰ প্ৰতি মানবীয় সঁহাৰি হ’ব লাগিব সহানুভূতিপূৰ্ণ, উৎসাহব্যঞ্জক আৰু পুনৰুদ্ধাৰমুখী।

১৬। নিচাসক্ত মানুহৰ প্ৰতি থকা মানবীয় সহাঁৰি কেনেধৰণৰ হ’ব লাগে নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তর : সাধাৰণতে মানসিক অস্থিৰতা, পৰিয়ালৰ ভাঙনি, মৰমৰ অভাৱ আদি কাৰণত মানুহ ড্ৰাগছৰ দৰে ক্ষতিকৰ বস্তুৰ প্ৰতি আসক্ত হয়। সিদ্ধাৰ্থৰ ঘটনাৰ দৰে কৈশোৰ অৱস্থাত মন অতিমাত্ৰায় সংবেদনশীল হৈ থাকে। দেউতাকৰ অনুপস্থিতি, মাকৰ নিৰুদ্বেগ মনোভাৱ আৰু ঘৰখনৰ কন্দলই তেওঁক একাকীত্বৰ দুখত ঠেলি দিছিল। আনৰ সন্তানক মৰমেৰে আদৰ কৰা দেখিলে নিজৰ জীৱন শূন্য বুলি অনুভৱ কৰিছিল। এই মানসিক ভাঙনেই তেওঁক ভুল পথত ঠেলি নিদিছিল।

সেয়ে নিচাসক্ত মানুহৰ প্ৰতি আমাৰ সহাঁৰি কৰুণাময়, ধৈৰ্যশীল আৰু মৰমপূৰ্ণ হ’ব লাগিব। পিতৃ-মাতৃ, শিক্ষক আৰু সমাজে কৈশোৰীয়া ল’ৰা-ছোৱালীৰ মনোজগত বুজি পাওঁতে তেওঁলোকক ভুল পথৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব পাৰে। সহায়ৰ প্ৰয়োজনত তেওঁলোকক উপহাস নকৰাকৈ প্ৰকৃত মৰমেৰে বুজাব লাগিব।

মানুহে যদি মৰম, আদৰ আৰু বুজাবুজিৰে সহায় কৰে, তেন্তে নিচাসক্ত লোকৰ অন্তৰত আত্মবিশ্বাস জাগ্ৰত হয়। তেওঁলোকে নিজৰ ভিতৰৰ যুঁজত জয়ী হ’ব পাৰে। এইদৰে, বেয়া পথৰ পৰা আঁতৰাই আনিবলৈ সমাজৰ প্ৰতিজন সদস্যে সহমৰ্দিতা আৰু সহায় আগবঢ়াবই লাগে।